To Top
16:01 Κυριακή
5 Απριλίου 2020
philenews insider
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
Capital.gr
ΜΑΖΙ ΜΕ
Forbes
insider banner
Επόμενο
Προηγούμενο
Χειρότερος ο Σάντερς από τον Τραμπ για την οικονομία
ΑΡΧΙΚΗINSIDERBLOOMBERG OPINION • Χειρότερος ο Σάντερς από τον Τραμπ για την οικονομία
  04 Φεβρουαρίου 2020, 8:16 πμ  

Ο Τραμπ, ο Σάντερς και η οικονομία: Ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς προηγείτο σε τέσσερις από τις έξι πλέον πρόσφατες δημοσκοπήσεις στην πολιτεία της Αϊόβα των ΗΠΑ, καθώς οι Δημοκρατικοί προετοιμάζονταν για τις προκριματικές εκλογές για το χρίσμα τους εν όψει προεδρικών εκλογών. Ο αυτοαποκαλούμενος "δημοκρατικός σοσιαλιστής" από το Βερμόντ προηγείται και στις έξι τελευταίες δημοσκοπήσεις εν όψει των προκριματικών εκλογών του Δημοκρατικού Κόμματος στο Νιού Χάμσαϊρ στις 11 Φεβρουαρίου.

Για όσους "διψούν" για μια μετριοπαθή εναλλακτική λύση στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, η ανοδική πορεία του Σάντερς εγείρει άβολα ερωτήματα. Κι αυτό γιατί, ενώ ο Σάντερς θα προσέφερε αν μη τι άλλο μια ευπρόσδεκτη ανακούφιση από τη διαφθορά, τον εθνικισμό και την εμφανή αστάθεια του Τραμπ, σε ό,τι αφορά την οικονομική διαχείριση θα ήταν αναμφισβήτητα χειρότερος.

Οικονομικό πρόγραμμα "ανατίναξης" ελλείμματος και χρέους

Στη σχεδόν αδιανόητη περίπτωση που ένας πρόεδρος Σάντερς ήταν σε θέση να εφαρμόσει πλήρως την οικονομική του ατζέντα, το αποτέλεσμα θα ήταν σίγουρα πολύ χειρότερο από οτιδήποτε είναι πιθανό να συμβεί υπό τον Τραμπ. Σε μια ανάλυση η οποία δημοσιεύθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, ο Brian Riedl, μελετητής στο συντηρητικό Manhattan Institute, υπολόγισε ότι οι προτάσεις Σάντερς θα κόστιζαν έως και 97,5 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ορίζοντα δεκαετίας, θα υπερδιπλασίαζαν το μέγεθος του ομοσπονδιακού κράτους και θα μετέτρεπαν περίπου τους μισούς εκ των Αμερικανών εργαζομένων σε ομοσπονδιακούς δημόσιους υπαλλήλους.

Η ατζέντα Σάντερς περιλαμβάνει το Medicare for All (καθολική υγειονομική κάλυψη για όλους τους πολίτες), ένα σχέδιο πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, μια πρόταση για εγγυημένη εργασία από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση για όλους τους Αμερικανούς, την κατάργηση όλων των φοιτητικών δανείων, την εξάλειψη των διδάκτρων στα δημόσια πανεπιστήμια, τη θέσπιση πληρωμένης άδειας για οικογενειακούς σκοπούς και την αύξηση των δαπανών για υποδομές και εκπαίδευση. Ο Riedl καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όλα τα παραπάνω θα ωθούσαν τις συνολικές κρατικές δαπάνες (ομοσπονδιακές, πολιτειακές και αυτοδιοικητικές) σε επίπεδα ανάλογα του 70% της ετήσιας οικονομικής παραγωγής της χώρας, πολύ υψηλότερα σε σχέση με τα δημοκρατικά κράτη πρόνοιας όπως η Σουηδία (50%), η Νορβηγία (49%) και η Φινλανδία (57%).

Ο Σάντερς θα καθιέρωνε φόρο μεγάλης περιουσίας, νέους φόρους επί μισθών και επενδύσεων, φόρο επί των χρηματοοικονομικών συναλλαγών και υψηλότερα ποσοστά επί των ήδη υφιστάμενων φόρων. Ακόμη και με όλα αυτά τα νέα έσοδα, το μέσο ετήσιο δημοσιονομικό έλλειμμα θα υπερέβαινε το 30% του ΑΕΠ, σύμφωνα πάντα με τον Riedl.

Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε καν ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε καταστροφή για την οικονομία των ΗΠΑ. Αυτό, ωστόσο, είναι στην πραγματικότητα ένα εντελώς υποθετικό πρόβλημα, καθώς οι φιλοδοξίες του Σάντερς δεν συνδέονται με την πολιτική πραγματικότητα.

Ας πάρουμε για παράδειγμα το Medicare for All. Είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς ότι ακόμη και ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς, το οποίο μάλιστα θα είχε παρασυρθεί ακόμη πιο αριστερά, θα ψήφιζε ποτέ την κατάργηση κάθε ιδιωτικής ασφάλισης υγείας, όπως θα ήθελε ο Σάντερς.

Οι ίδιοι οι πολίτες που εκλέγουν τους βουλευτές και γερουσιαστές δεν θα το επέτρεπαν. Η μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανών αξιολογεί σταθερά την ποιότητα της υγειονομικής της περίθαλψης ως άριστη ή καλή, δίνει υψηλή βαθμολογία στις καλύψεις που διαθέτει και αναφέρει ότι είναι ικανοποιημένη με ύψος των προσωπικών της εξόδων για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Η πλειοψηφία των Αμερικανών προτιμά ένα ιδιωτικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και το σύστημα αυτό διαθέτει τεράστια πολιτική δυναμική, ανεξαρτήτως του ποιος είναι πρόεδρος.

Εάν ο γερουσιαστής Μιτς ΜακΚόνελ παραμείνει ο ηγέτης μιας πλειοψηφικά Ρεπουμπλικανικής Γερουσίας, αυτό θα ήταν ένα ακόμη μεγαλύτερο εμπόδιο για τον Σάντερς.

Ας δούμε λοιπόν τι θα μπορούσε πραγματικά να πετύχει ο Σάντερς. Οι Δημοκρατικοί του Κογκρέσου ενδεχόμενα θα μπορούσαν να στηρίξουν, για παράδειγμα, μια επέκταση του ρόλου του ομοσπονδιακού κράτους στην υγειονομική περίθαλψη ή πιο γενναιόδωρες επιδοτήσεις για δίδακτρα σπουδών διάρκειας τεσσάρων ετών, που θα χρηματοδοτούνταν από υψηλότερους φόρους για το υψηλότερο 2% ή 3% των εισοδηματιών, καθώς και υψηλότερους φόρους στις επιχειρήσεις. Ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε επίσης να επιβάλει αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ακόμη και αυτός ο σχετικά συγκρατημένος συνδυασμός μεγαλύτερων δαπανών για τη μεσαία τάξη και υψηλότερων φόρων πιθανότατα θα αύξανε το δημόσιο χρέος ακριβώς τη στιγμή που αυτό πρέπει να μειωθεί, θα μείωνε τα κίνητρα για επιχειρηματικότητα και επενδύσεις την ώρα που αυτά πρέπει να ενισχυθούν, θα μείωνε τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ και θα επιβράδυνε την οικονομική ανάπτυξη.

Η "μαύρη τρύπα" του Τραμπ

Η ανησυχία για τον Σάντερς δεν σημαίνει ότι η οικονομική διαχείριση του Τραμπ από την ανάληψη των καθηκόντων του έως σήμερα είναι για βραβείο. Η μεταρρύθμιση όσον αφορά τον φόρο στις επιχειρήσεις του νυν προέδρου το 2017 θα έπρεπε ήδη να έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερες επενδύσεις, υψηλότερη παραγωγικότητα και υψηλότερους μισθούς. Ωστόσο, η παραλυτική αβεβαιότητα από τον εμπορικό του πόλεμο έχει παγώσει τις επενδυτικές δαπάνες, παρά τα ισχυρά νέα κίνητρα.

Η άρνησή του να μειώσει τις προβλεπόμενες δαπάνες για την Κοινωνική Ασφάλιση και το Medicare συνθέτει το πρόβλημα του υψηλού χρέους και των ελλειμμάτων - ένα πρόβλημα που επιδεινώθηκε από τις φορολογικές περικοπές του. Και όπως είχα σημειώσει την προηγούμενη εβδομάδα, οι δασμοί του όχι μόνον έβλαψαν συνολικά την οικονομία, αλλά μείωσαν και την απασχόληση στον κλάδο της μεταποίησης.

Είναι σημαντικό να μην υπερβάλλουμε όσον αφορά την επιρροή οποιουδήποτε προέδρου στην οικονομία, η πορεία της οποίας διαμορφώνεται από ισχυρές παγκόσμιες δυνάμεις - ειρήνη, αναταραχή, τεχνολογία, μετανάστευση, γεωγραφία - και από τις καθημερινές, ξεχωριστές αποφάσεις εκατομμυρίων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Ωστόσο, οι Τραμπ και Σάντερς επιδρούν ή θέλουν να επιδράσουν μακροπρόθεσμα στην οικονομία με μεθόδους που οι συμβατικοί πρόεδροι δεν θα χρησιμοποιούσαν. Ο καθένας τους επεκτείνει ή θέλει να επεκτείνει - κατά τρόπο βλαπτικό - τα όρια της επιτρεπόμενης προεδρικής παρέμβασης. Από πολλές απόψεις, αυτές οι πιθανές μακροπρόθεσμες αλλαγές στα θεμέλια της οικονομίας και της κοινωνίας των ΗΠΑ φαίνονται ακόμη πιο κομβικής σημασίας αν συγκριθούν μεταξύ τους.

Ο Τραμπ έχει προσφέρει υποστήριξη σε λευκούς εθνικιστές σε διάφορες περιστάσεις. Αυτό είναι ένα οικονομικό, καθώς και κοινωνικό και ηθικό πρόβλημα, αφού η κοινωνική σταθερότητα είναι απαραίτητη για την ευημερία. Η υποστήριξή του στον εμπορικό προστατευτισμό και οι επιθέσεις του στη φιλελεύθερη διεθνή τάξη πραγμάτων που καθιερώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο απειλούν ανοικτά την ευημερία με τρόπο που, αν δεν αλλάξει, θα μεταβάλει οριστικά την αντίληψη που υπάρχει για τον ρόλο των ΗΠΑ στον υπόλοιπο πλανήτη.

Αποδυναμώνοντας το κράτος δικαίου, την πολιτική κουλτούρα αλλά και τους κανόνες που το διέπουν και το στηρίζουν, ο Τραμπ έχει διαβρώσει τα θεμέλια μιας ισχυρής οικονομίας. Επιτιθέμενος σε θεσμούς - για παράδειγμα, ο χαρακτηρισμός του προέδρου της κεντρικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ ως "εχθρού" - ο Τραμπ αποδυναμώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς αυτούς. Η εχθρότητα, τέλος, του προέδρου απέναντι στους μετανάστες απειλεί την θέση των ΗΠΑ ως παγκόσμιου προορισμού για πολλούς από τους καλύτερους, ευφυέστερους και πιο φιλόδοξους ανθρώπους στον κόσμο.

Ο λάθος δρόμος

Ο Σάντερς, σε περίπτωση εκλογής του, θα "κανονικοποιούσε" τον δημοκρατικό σοσιαλισμό. Όπως έχει επισημάνει ο συνάδελφος μου στο Bloomberg Opinion, Ramesh Ponnuru, στις ΗΠΑ, ο σοσιαλισμός ως έννοια "αποτελούσε κατηγορία, όχι καύχημα". Μια προεδρία Σάντερς, αν και αναποτελεσματική σε επίπεδο δυνατότητας νομοθέτησης, θα άλλαζε τα όρια του ποιες πολιτικές ιδέες θεωρούνται "ακραίες" στις ΗΠΑ. Θα μετακινούσε τον άξονα της πολιτικής διαμάχης - και, μακροπρόθεσμα, το σχήμα των πραγματικών πολιτικών πόλων - σημαντικά προς τα αριστερά.

Θα έφερνε έναν οπαδό της "ταξικής πάλης" μέσα στο Οβάλ Γραφείο, στέλνοντας ένα διαβρωτικό μήνυμα ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να τιμωρήσει την επιτυχία και είναι πρόθυμη να χρησιμοποιήσει νομοθεσία και εκτελεστική εξουσία για να το πετύχει. Η θέση του γερουσιαστή είναι σαφής: "Οι δισεκατομμυριούχοι δεν πρέπει να υπάρχουν". Αυτό είναι ακριβώς το λάθος μήνυμα. Ένας πρόεδρος πρέπει να εύχεται και να επιδοκιμάζει την ύπαρξη περισσότερων δισεκατομμυριούχων. Ο Σάντερς θα επιχειρούσε να κάνει την κοινωνία πιο δίκαιη. Θα κατάφερνε όμως το ακριβώς αντίθετο.

Η δομική άποψη του Σάντερς είναι ότι η κρατική - κυβερνητική παρέμβαση είναι η λύση σε οποιοδήποτε πρόβλημα και, όντας τόσο πρόθυμος να προχωρήσει σε αναδιανομή εισοδήματος σήμερα, θα έθετε σε κίνδυνο τις μελλοντικές γενιές που θα πλήρωναν για τα προγράμματά του μέσω βραδύτερης οικονομικής ανάπτυξης. Αυτή η αλλαγή στη σχέση μεταξύ ατόμου και κράτους θα μείωνε τον οικονομικό δυναμισμό, θα έκανε δυσκολότερη την ανάληψη ρίσκου και θα υπέσκαπτε κάθε ενεργητικότητα εργαζομένων και επιχειρήσεων.

Ζυγίζοντας τις δύο επιλογές (Τραμπ - Σάντερς), ο δεύτερος αποτελεί την σημαντικότερη απειλή για την οικονομία των ΗΠΑ, εν μέρει επειδή η ζημιά που θα προκαλούσε θα ήταν πιθανότατα πιο δύσκολο να αναστραφεί.

Το πραγματικό μου συμπέρασμα, ωστόσο, είναι το εξής: οι ΗΠΑ αξίζουν ένα καλύτερο δίλημμα.

Του Michael R. Strain

Πηγή: Bloomberg Opinion

Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...